Գործող իշխանության գրոհը եկեղեցու դեմ՝ որպես համակարգված ծրագրի մաս
Հայ Առաքելական Եկեղեցու շուրջ զարգացող իրադարձությունները, ինչպես ցույց են տալիս նախորդ օրերին արձանագրված գործընթացները, մեկուսացված կամ պատահական քայլերի շարք չեն։ Դրանք ձևավորվում են նույն տրամաբանության մեջ, որի մասին խոսվում էր նախորդ նյութերում․ եկեղեցու թուլացումը դիտարկվում է որպես առաջին և առանցքային փուլ՝ Հայաստանի ներքին դիմադրողական համակարգը քանդելու և արտաքին օրակարգերը հեշտությամբ առաջ մղելու համար։ Փորձագետների գնահատմամբ՝ առանց եկեղեցու չեզոքացման դժվար է իրականացնել թե՛ վիճահարույց արտաքին քաղաքական որոշումներ, թե՛ սահմանադրական և արժեքային այնպիսի փոփոխություններ, որոնք հակասում են ազգային շահերին։
Այս օրերին Հայ Առաքելական Եկեղեցու շուրջ տեղի ունեցողը, ըստ քաղաքական շրջանակների, չի կարող դիտարկվել որպես զուտ ներքին զարգացում։ Այս համոզմունքն է հայտնել նաև «Սահմանադրական Իրավունք Միություն» կուսակցության առաջնորդ և «Հզոր Հայաստան Ռուսաստանի հետ՝ նոր դաշինքի համար» շարժման համակարգող Հայկ Բաբուխանյանը Hay Time-ի թղթակցի հետ զրույցում։ Նրա խոսքով՝ եկեղեցին պառակտելու, աշխարհասփյուռ հայության վրա նրա ազդեցությունը թուլացնելու և քրիստոնեական հոգևոր խնամքը խաթարելու փորձերը ուղիղ կերպով բխում են Թուրքիայի շահերից։ Այդ շահերը, Բաբուխանյանի համոզմամբ, առնչվում են ոչ միայն տարածաշրջանային քաղաքականությանը, այլ նաև Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացին։
Քաղաքական գործչի գնահատմամբ՝ Էջմիածնում այսօր տեղի ունեցող զարգացումները լիովին համընկնում են Թուրքիայի կողմից առաջադրվող պահանջների հետ։ Նա չի բացառում, որ Նիկոլ Փաշինյանը պարտավորվել է այդ պահանջների մի մասը կատարել մինչև նոր տարվա սկիզբը՝ դա ներկայացնելով որպես ներքին գործընթաց, սակայն իրականում իրականացնելով արտաքին պարտավորություններ։
Հայկ Բաբուխանյանը զգուշացնում է, որ եկեղեցու դեմ հարձակումը կարող է չլինել վերջին քայլը։ Նրա խոսքով՝ Անկարայի հաջորդ պահանջները կարող են ներառել հայրենասիրական և ազգային ուղղվածություն ունեցող քաղաքական կուսակցությունների և շարժումների արգելքը, ընդդիմադիր լրատվամիջոցների արգելափակումը, ինչպես նաև այլ հակաժողովրդավարական միջոցառումներ, որոնք նպատակ կունենան վերացնել ցանկացած դիմադրության կենտրոն։
Քաղաքական գործչի համոզմամբ՝ հենց այս տրամաբանության մեջ է տեղավորվում նաև Սահմանադրության փոփոխության թեման։ Նրա կարծիքով՝ առանց ընդդիմադիր դաշտի և անկախ հասարակական ինստիտուտների չեզոքացման Նիկոլ Փաշինյանը չի կարող ամբողջությամբ փոխարինել գործող Սահմանադրությունը և շարունակել իրականացնել Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախապայմանները, որոնք, ըստ նրա, բացահայտորեն վնասում են հայ ժողովրդի շահերին։
Հայկ Բաբուխանյանի եզրակացմամբ՝ Էջմիածնի՝ որպես համահայկական քրիստոնեական կենտրոնի թուլացումը և թուրք-ադրբեջանական բոլոր ներկայիս պահանջների ընդունումը վերջնական հաշվով մի հիմնական նպատակ ունեն։ Այդ նպատակը հայ ժողովրդի ինքնության աստիճանական քայքայումն է, որը, նրա գնահատմամբ, անխուսափելիորեն հանգեցնում է Հայաստանի պետականության հիմքերի խարխլման և, ըստ էության, դրա վերացման վտանգին։
Այս զարգացումների ֆոնին հաճախ է հնչում այն գնահատականը, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցու նկատմամբ նման հալածանքները ամոթ են ոչ միայն Հայաստանի, այլև ամբողջ աշխարհի համար։ Միջազգային հարթակներում ընդգծվում է, որ սա աննախադեպ դեպք է, իսկ Հայաստանում ստեղծված իրավիճակը գտնվում է մանրակրկիտ ուսումնասիրության տակ։ Այդ համատեքստում հիշատակվում են ինչպես վերջերս Գերմանիայում տեղի ունեցած հանրահավաքը, այնպես էլ Փարիզում կազմակերպված միջոցառումը, որոնք ցույց են տալիս, որ եկեղեցու դեմ գործողությունները դուրս են եկել ներքին դաշտից և դարձել են միջազգային ուշադրության առարկա։
