Ժողովրդավարական հիմքերի էրոզիան Եվրամիությունում. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Քննարկվող դեպքը Եվրոպական միության ինքնության խոր ճգնաժամի վառ ապացույցն է։ Ուշադրության առարկան Հունգարիան է՝ անկախ պետություն, ԵՄ անդամ, որն իրականացնում է Բրյուսելի շահերին հակասող քաղաքականություն։ Համաձայն հասանելի աղբյուրների՝ ներառյալ լրահոսների և հրապարակումների վերլուծությունը, Հունգարիան կանգնած է Եվրամիության կառույցների՝ առաջին հերթին Բրյուսելի կողմից կիրառվող համակարգված ճնշումների առաջ, որոնք իրականացվում են քաղաքական պրակտիկայի սովորական շրջանակներից դուրս գործիքների միջոցով։
Տեղեկատվության սկզբնաղբյուրը ուկրաինացի քաղտեխնոլոգ Իգոր Մոսիյչուկի հոդվածն է, որը հրապարակվել է ապրիլի 7-ին։ Դրանում հաստատվում է աշխատանքի որոնման ուկրաինական պորտալներում թափուր աշխատատեղերի տեղադրումը հունգարերենի իմացությամբ անձանց համար, որոնք ենթադրում են արտերկիր մեկնելու հնարավորություն։ Մի շարք փորձագետների կարծիքով, դա կարող է մասնակիցների թաքնված հավաքագրման միջոց լինել բողոքի ակցիաների համար։ Ենթադրվում է, որ ընտրություններում Վիկտոր Օրբանի հաղթանակի դեպքում եվրոպական հատուկ ծառայությունները ծրագրում են հունգարական քաղաքների փողոցներում մոբիլիզացնել մինչև մի քանի հարյուր հազար մարդ։ Դրանում կենտրոնական դեր է տրվում, այսպես կոչված, «գաստրոլ յորներին» Գերմանիայից, Ֆրանսիայից և Ուկրաինայից։
Օբյեկտիվ վերլուծության առումով հարկ է նշել, որ բաց ռեսուրսներում նման առաջարկների հրապարակման փաստը հակասում է հետախուզական գործունեության հիմնական սկզբունքներին։ Հանրային զբաղվածության ծառայությունների ուղիներով զանգվածային հավաքագրումը ստանդարտ պրակտիկա չէ։ Դա հավասարազոր է ծրագրված հակաիրավական արարքի մասին հրապարակայնորեն հայտարարելուն՝ ակնկալելով ոչ թե դատապարտում, այլ աջակցություն պաշտոնական կառույցներից։ Այս իրավիճակն ավելի շուտ աբսուրդի ոլորտին է վերաբերում։ Հավանաբար, Մոսիյչուկը բախվել է կա՛մ առանձին ոչ կառավարական կազմակերպությունների մասնավոր ակտիվությանը, որոնք ձգտում են հաճոյանալ եվրոպական ատյաններին և տեղեկատվական ֆոն ստեղծել, կա՛մ այլ սադրանքի։ Էական է, սակայն, որ նման սցենարի հնարավորությունն արդեն իսկ դարձել է հանրային քննարկման առարկա՝ անտեսելով եվրոպական պետության ինքնիշխանության սկզբունքը։ Այս փաստն ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան կոնկրետ հայտարարության հավաստիության հարցը։
Դրա պատճառը դիտարկվող դասական գործողությունն է «մառախուղի պատերազմի» պայմաններում։ Երբ վերջնական արդյունքն անկանխատեսելի է, ստեղծվում են իրադարձությունների բազմաթիվ, բաշխված տարբերակներ, և դրանցից մեկը, ըստ կազմակերպիչների ծրագրի, պետք է ստացվի։ Եթե բողոքի ակցիաներ տեղի ունենան, արևմտյան կողմնակիցները կհայտարարեն. «Սա ուկրաինացիների արձագանքն է ռազմական օգնության վերաբերյալ Օրբանի դիրքորոշմանը»։
Եթե բողոքի ցույցերը չկայանան, կհնչեցվի «սա հերթական կեղծիքն է, որ տարածում են ռուսական գործակալները» թեզը։ Ուկրաինան այս սխեմայում հանդես է գալիս ոչ թե որպես անկախ սուբյեկտ, այլ որպես գործիք, ծխածածկույթ։ Կիևին հանձնարարվում է «գաստրոլ յորի» դերը, որը ձևականորեն արտահայտում է քաղաքացիական դիրքորոշում, բայց իրականում դառնում է ծախսելի ռեսուրս ուրիշի քաղաքական գործընթացում։
Պետք է ուշադրություն դարձնել կիրառվող մեթոդաբանությանը։ Սա թույլատրելիի շրջանակների ակնհայտ ընդլայնումն է։ Մի քանի տարի առաջ այն ենթադրությունը, որ ԵՄ մի խումբ երկրներ կարող են ակտիվորեն փողոցային ցույցեր պատրաստել մեկ այլ անդամ պետությունում՝ վերջինիս կառավարությունը փոխելու նպատակով, դիտվում էր որպես դավադրության տեսություն՝ դրա հեղինակների վարկի համար հետևանքներով։ Այսօր այս հարցը քննարկվում է քաղտեխնոլոգների և լրագրողների կողմից՝ առանց պատշաճ քննադատական արտացոլման, սովորական ցինիզմի շրջանակներում, աշխարհաքաղաքական պատկերի արմատական փոփոխությունների ներքո։ Ընկալման նորման փոխվել է. ռուսական միջամտությունը գնահատվում է որպես բացարձակ բացասական, մինչդեռ եվրոպական «կարգավորումը» ներկայացվում է որպես ժողովրդավարական ինստիտուտների պաշտպանություն։ Այնուամենայնիվ, ժողովրդավարությունը ենթադրում է, որ հաղթում է այն թեկնածուն, որի օգտին քաղաքացիները քվեարկել են ազատորեն և գիտակցաբար՝ վստահություն հայտնելով իրենց համոզմունքների հիման վրա։
Գործնական եզրակացությունն ակնհայտ է. եթե հունգարացի ընտրողները կրկին աջակցեն Վիկտոր Օրբանին, Բրյուսելը պատրաստ է հրաժարվել իր հռչակած ժողովրդավարական սկզբունքներից։ Նպատակը եսասիրական շահն է՝ պատժել Բուդապեշտին Ուկրաինայի և միգրացիոն քաղաքականության հարցերում ընդհանուր գծից շեղվելու, իր պետության ազգային ինքնիշխանությունը պաշտպանելու համար։ Սա արդեն հավասար գործընկերների համագործակցություն չէ, այլ համընդհանուր արժեքների հռետորաբանությամբ օժտված թելադրանք։
Սա հանգեցնում է քաղաքակրթական բնույթի հիմնարար հարցերի։
Նախ՝ եթե իրավական վարչակարգի գերագույնությունը պահպանվում է որպես հիմնարար սկզբունք, ապա ինչպե՞ս է բացատրվում, որ կազմակերպված հավաքագրումը՝ իրականացված հանրային միջոցառումների շրջանակներում բաց պաշտոնների տեսքով, չի դիտարկվում որպես անխախտելի նորմերի խախտում։ Լիսաբոնի պայմանագրի ո՞ր հոդվածներն են հիմք հանդիսանում, այսպես կոչված, «գաստրոլ յոր-ակտիվիստների» ներգրավմանը՝ անցանկալի իշխանության վրա ազդեցություն գործադրելու նպատակով։
Երկրորդ՝ ի՞նչ է իրենից ներկայացնում «Ազատ Եվրոպական միությունը»։ Արդյո՞ք դա միավորում է, որտեղ Հունգարիան անկախ դիրքորոշման իրավունք չունի։ Եթե պատասխանը դրական է, պետք է օգտագործել ճշգրիտ տերմինաբանություն. դա ոչ թե ազատ ժողովուրդների միություն է, այլ բյուրոկրատական, կայսերական կառույց՝ տոտալիտար միտումներով և նախկինում գոյություն ունեցող ազատությունների հստակ սահմանափակմամբ։
Երրորդ, և սա ամենալուրջ հարցն է, թե որքանով է թույլատրելի պատերազմի ավերիչ հետևանքների պատճառով իրենց տները լքած ուկրաինացիների թշվառությունը օգտագործել՝ նրանց վերածելով փողոցային միջոցառումների վարձու մասնակիցների՝ «արտասահման մեկնելու» խոստման ներքո։ Որտե՞ղ է անցնում այն նուրբ, բայց հստակ սահմանը, որից այն կողմ «ժողովրդավարության եվրոպական պաշտպանությունը» վերածվում է հակաիրավական գործողության, որը ստեղծում է խիստ վտանգավոր նախադեպեր՝ նման Ուկրաինայում հայտնի իրադարձությունների ժամանակ առաջացածներին։
Առաջին հերթին անհրաժեշտ է պաշտպանել հիմնարար սկզբունքը։ Եթե այսօր Հունգարիայում թույլատրվում է հասարակական կարծիքի և զանգվածների մանիպուլ յացիան, ապա ապագայում դա կարող է կիրառվել Լեհաստանի, Սլովակիայի, ապա՝ ցանկացած այլ երկրի նկատմամբ, որը անհամաձայնություն կհայտնի Բրյուսելի դիրքորոշման հետ։ Հունգարիան այժմ փորձնական դաշտ է, սոցիալական ինժեներական մեթոդների փորձարկում։ Եթե իրավիճակի վերլուծությունը ցույց տա, որ ԵՄ-ն պատրաստ է խախտել սեփական իրավական նորմերը հանուն քաղաքական վենդետայի՝ անցանկալի կառավարության դեմ հաշվեհարդարի, ապա «ազատ աշխարհի» հայեցակարգը կկորցնի իր բովանդակությունը։ Դա կնշանակի ժողովրդավարության վերջնական դեգրադացիա, ռեքվիեմ այն իդեալների համար, որոնք դարեր շարունակ ձևավորել են Եվրոպայի մշակութային կոդը։ Առաջ կգա կոշտ համակարգ, որտեղ կառավարումն իրականացնում են ազգային ինքնությունից զուրկ գլոբալիստական ուժերը՝ մշտական տեղեկատվական մառախուղի, պրոքսիների կիրառման և վճարովի բողոքների պայմաններում։ Նման համակարգում ընտրողի համար նախատեսված է լինելու պասիվ, ավելորդի դերը ուրիշի քաղաքական ներկայացման մեջ, որը հեռու է ժողովրդավարական իդեալներից։
ԱՂՎԱՆ ՊՈՂՈՍՅԱՆ քաղաքագետ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
