Ճանապարհն ընթացողն է հաղթահարում. հունիսի 7-ին հաջորդելու են այլ օրեր. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Վաղը հունիսի 7-ն է՝ Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունների օրը: Այն օրը, որի մասին հատկապես վերջին մեկ ամսվա ընթացքում խոսում էին գրեթե բոլոր հնարավոր «խոսացող» սարքերից, բոլոր բակերում ու հրապարակներում:
Շատերն այս օրերին լարված կամ հետաքրքրությամբ հետևում էին թեկնածուների նախընտրական հանդիպումներին, բանավեճերին, հարցազրույցներին: Առավել ակտիվ հայրենակիցները անմիջականորեն էին մասնակցում այդ հանդիպումներին ու հավաքներին: Մի խոսքով՝ ակտիվ նախընտրական մեկ ամիս էր, որի մի շարք բնութագրական դրսևորումներին անդրադառնալու, գնահատականներ տալու հնարավորություններ դեռ կլինեն:
Հիմա ամենից կարևորն այն է, թե ինչ կլինի վաղը՝ հունիսի 7-ին: Իսկ ինչ կլինի վաղը, դա գիտի միայն ժողովուրդն ինքը: Բայց, անկախ այդ ամենից, կան էական հանգամանքներ, որոնց էլ ստորև կանդրադառնանք:
Առաջինն այն է, որ հունիսի 7-ից հետո անխուսափելիորեն լինելու են հունիսի 8-ը, 9-ը, 10-ը: Ասել կուզի՝ հունիսի 7-ով կյանքը կամ ամեն ինչ չի ավարտվելու: Ու այս տեսանկյունից, կարծում ենք, շատ կարևոր են ոչ միայն քվեարկության, ընտրությունների արդյունքները, այլև ու առաջին հերթին՝ հասարակության պահվածքը, հոգեվիճակը և, իհարկե, հասարակության վերաբերմունքը սեփական պետությանը:
Իսկ այստեղ արդեն կարևոր խնդիր է այն, որ մենք, ցավոք, հիմնականում սահմանափակվել ենք «մեր տան դռան առաջի շորով»: Այսինքն՝ մեր սեփական փոքրիկ «աշխարհում» ամեն ինչ քիչ թե շատ տեղում թող լինի, իսկ դրանից այն կողմ ինչ է կատարվում, արդեն առանձնապես մեր հոգսը չէ, կամ որ ավելի տխրեցնող է՝ «բա քեզ պետք ա՜...»:
Բացի այն, որ դա անհեռատես մոտեցում է, դա նաև սեփական անձը մոլորության մեջ գցել է: Հա, «դռան առաջի շորը» կարևոր է, բայց նույնքան կարևոր է, թե որտեղ է բնակարանը (տունը), ինչ է շուրջը կատարվում, ինչ միջավայր ու մթնոլորտ է այդ տան կամ շենքի շուրջ, կողքի բակում, մյուս թաղամասում, քաղաքում, երկրում:
Վերը նշված «կենցաղային աշխարհընկալումը» բերում է նրան, որ շատերը շատ ավելի ընդգրկուն, մեծ խնդիրները չեն տեսել, չեն տեսնում կամ չտեսնելու են տվել ու տալիս՝ սահմանափակվելով զուտ «ինձ համար լավ լինի» մոտեցմամբ: Ցավալիորեն՝ տարիներ շարունակ, միշտ: Այնպես չէ, որ միայն վերջին տարիներին է դա ի հայտ եկել: Այդպես միգուցե հնարավոր է անձնական տարածքում անհատական անդորրի խաբուսիկ զգացողություն ունենալ, ավելի շուտ՝ պատրանք: Բայց այդպես, չասենք՝ անհնար, սակայն շատ դժվար է ունենալ լիարժեք կամ կենսունակ հասարակություն: Իսկ առանց նման հասարակություն ունենալու դժվարանում է նորմալ պետություն ունենալու հարցը:
Նույնի հետ շաղկապված ու շատ ավելի կարևոր հանգամանք է այն, որ հասարակությունն, ի վերջո, պետք է թոթափի ծայրահեղ ներքին անհանդուրժողականությունը և ներմուծված ներքին թշնամանքը, չարությունը, ատելությունը: Մեր հասարակությունն ասես կախարդական «ծուռ հայելու բեկորներից» տուժած լինի՝ այնքան նվազած են թվում պարզ, մադկային ապրումակցումը, դիմացինի նկատմամբ նորմալ վերաբերմունքը:
Սա կենսական հարց է: Նույնիսկ ավելորդ է քննարկել, որ ատելությունն ու չարությունը չթոթափելով՝ անհնար է ունենալ հենց հասարակություն ինքնին: Առանց այդ ծանրությունից ազատվելու անհնար է ունենալ պետություն, անհնար է ունենալ առաջխաղացում:
Սա խիստ տարողունակ թեմա է՝ լրագրային հոդվածում համակողմանի դիտարկելու համար: Բայց հիմնականն այն է, որ ատելությամբ ու չարությամբ կարելի է ջարդել, քանդել, փշրել, սակայն ստեղծել, արարել, կառուցել՝ երբեք: Չէ, պոետիկ բաներ չենք ասի՝ սիրո մասին: Բայց սկզբի համար մեր ժողովրդին իսկապես անհրաժեշտ է թոթափել ներքին չարությունը: Առանց դրա մենք չենք կարողանալու դրսևորվել որպես հասարակություն: Իսկ հետո, եթե ստացվի, հնարավոր է նույնիսկ համախմբվել հիմնականի ու կարևորի շուրջ:
Մեզ համար այդ հիմնականն ու կարևորը մեր երկիրն է ու մեր երկրում մեր երեխաների ապագան: Այսինքն՝ հասարակությունը պետք է, որ ավելի պատասխանատու լինի սեփական երկրի նկատմամբ: Պետք է, որ ճիշտ գնահատի իր արժեհամակարգերը:
Ի դեպ, նույն հասարակության մի շերտն է նաև «իրավապահ համակարգը»: Ինչ էլ լինի, ինչեր էլ ասվեն, նրանք, ի վերջո, այլ մոլորակից չեն եկել, մեր ժողովրդի ներկայացուցիչներ են:
Տեսեք, փոխվել են հասարակարգեր, փոխվել են տարբեր իշխանություններ: Այլ տեղերում էլ են փոխվում: Բայց իրավապահ համակարգը պետք է մնա իր դիրքերում, այն պետք է գերակա դիտի պետության շահը և օրինականության ապահովումը, չներքաշվի քաղաքական կոնյուկտուրայի ու շահերի սպասարկման հարթություն, ինչի դեպքում հարցականի տակ է դրվում նրանց բուն առաքելությունն ու կոչումը:
Սրա գիտակցումը չափազանց կարևոր է մեր ժամանակներում և մեր իրավիճակում: Հա, ու այս համակարգում էլ չպետք է մոռանան, որ լինելու է հունիսի 8, 9, 10... Անկախ նրանից, թե հունիսի 7-ի ընտրությունների արդյունքներն ինչպիսին կլինեն:
Կյանքը մեկ օրվա համար չէ: Ու երկիրն էլ մեկ սերնդի համար չէ:
Իդեալական մոտեցմամբ, իհարկե, ցանկալի է, որ մեր հասարակությունն էլ երբևէ հասնի մի իրավիճակի, որտեղ յուրաքանչյուր մասնագետ կենտրոնացած է իր գործի վրա՝ լինի ուսուցիչ, բժիշկ, հողագործ թե պատշար կամ թեկուզ՝ լրագրող: Եվ հավուր պատշաճի անի իր գործը: Չէ, չենք ասում, թե զերծ մնան քաղաքական դիրքորոշումից, առավել ևս՝ քաղաքացիական դիրքորոշումից: Դրա մասին չէ խոսքը, այլ այն մասին, որ այդ ամենը պետք է լինի սեփական անելիքին երկրորդված ու երբեք չպարտադրված:
Այսօր, թվում է, թե շատ հեռու է մեր համատեղ ընթացքը դեպի այդ նվազագույն իդեալականը: Բայց դա անհնարին չէ: Կարևորը՝ ձերբազատվել մեր հասարակական մարմինը ներսից հյուծող չարությունից ու անհամերաշխությունից: Երբ այդ ամենից ազատվենք, միգուցե սկսենք նկատել, որ, այնուամենայնիվ, ավելի շատ միավորող բաներ կան, քան մեզ իրարից հեռացնող, տարանջատող: Եվ այդ դեպքում հնարավոր է, որ սկսենք արդեն ոտքի կանգնել, որպեսզի առաջ ընթանանք: Ի վերջո, ճանապարհն ընթացողն է հաղթահարում:
ԱՐՄԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆ
Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
