Ինչ կարող է մեզ պատմել առաջին միլիարդատերը առաջին տրիլիոնատիրոջ մասին
Քանի որ Էլոն Մասկի կարողությունը մոտենում է 1 տրիլիոն դոլարի, Ջոն Դ. Ռոքֆելլերի պատմությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է այդ չափի հարստությունը վերաձևավորում շուկաները, քաղաքականությունը և հասարակական կարծիքը, հաղորդում է Bloomberg-ը։
Թվում է, թե մենք մտնում ենք տրիլիոնատերերի դարաշրջան։ Դեռևս 2017 թվականին Երկրի վրա ոչ ոք չուներ 100 միլիարդ դոլարից ավելի կարողություն։ Այժմ Bloomberg Billionaires Index-ում 18 մարդ գերազանցում է այդ նշաձողը։ SpaceX-ի հաջող IPO-ն կարող է Մասկին, որի կարողությունը ներկայումս գերազանցում է 670 միլիարդ դոլարը, դարձնել պատմության մեջ առաջին տրիլիոնատերը։ Եվ նա կարող է վերջինը չլինել այս տասնամյակում։
Եթե սա աննախադեպ է թվում, արժե հիշել 20-րդ դարի սկիզբը։ Սոցիալական և տեխնոլոգիական ցնցումների, քաղաքական բևեռացման և ռեկորդային հարստության դարաշրջանում ամերիկացիները նույնպես անհանգստության զգացում էին ապրում։ Այն ժամանակ «միլիարդ» բառը գրեթե ֆանտաստիկ էր թվում. 1903 թվականին մի թերթ գրել է, որ մեկ միլիարդ դոլարը «այնքան դոլար է, որքան րոպեներ կան քրիստոնեական դարաշրջանի սկզբից ի վեր»։ Այսօր մենք խոսում ենք այդպիսի հազար միլիարդների մասին՝ «ինչպես րոպեներ սառցե դարաշրջանից ի վեր»։
Համեմատության համար՝ միլիարդատերը կարող է օրական ծախսել 1000 դոլար մոտ 2700 տարի, իսկ տրիլիոնատերը՝ 1 միլիոն դոլար նույն ժամանակահատվածում։ Բայց ի՞նչ է նշանակում նման հարստությունը մեկ մարդու ձեռքում։ Ռոքֆելլերի պատմությունը պատասխան է տալիս։
1890 թվականին, երբ 50-ամյա Ռոքֆելլերը նոր էր հատել 100 միլիոն դոլարի սահմանը, կանխատեսվում էր, որ նա կդառնա առաջին միլիարդատերը։ «Ստանդարտ Օիլը» կառուցելով՝ նա արագ կրկնապատկեց իր կարողությունը՝ չնայած տնտեսական անկումներին։ 1915 թվականին նրա կարողությունը գերազանցեց 1 միլիարդ դոլարը՝ ԱՄՆ պատմության մեջ ամենամեծ մասնավոր կարողությունը, որը համարժեք է այսօրվա ավելի քան 1 տրիլիոն դոլարի՝ համեմատած երկրի այդ ժամանակվա ՀՆԱ-ի հետ։
Հարստության հատուկ ուժը
Նման հարստություն ունեցող մարդը տարբերվում է սովորական միլիոնատերերից։ Անսահման հարստությունը վերացնում է սահմանափակումները և հնարավորություն է տալիս ձևավորել իր շրջապատող աշխարհը։ Սակայն Ռոքֆելլերը ցույց տվեց, որ հարուստների իշխանությունը բացարձակ չէ. հասարակական կարծիքը կարող է հրահրել բուռն արձագանք և ստիպել քաղաքական գործիչներին գործել։
20-րդ դարի սկզբին ամերիկացիները չգիտեին, թե ինչ անեն մեկ միլիարդ դոլարով։ Մեկ դոլարով կարելի էր գնել շքեղ ռեստորանների լավագույն ուտեստները։ Ռոքֆելլերները համեստությունը համատեղում էին անհավանական արտոնյալ դիրքի հետ. Ջոն Դ. Ռոքֆելլեր կրտսերի նամակներում գրանցվում էր ընտանիքի ծախսերի յուրաքանչյուր կոպեկը, այդ թվում՝ 11,10 դոլար սպարժի համար, որը սովորական աշխատողները երբեք չէին տեսնի իրենց սննդակարգում։
Նրանց հարստության աճին զուգընթաց աճում էր նաև հասարակության արձագանքը. կառավարությունը հարկեր սահմանեց, Կոնգրեսը քննարկեց «չափազանց հարուստների» դեմ օրենսդրություն, իսկ նախագահ Թեոդոր Ռուզվելտը սկսեց մենաշնորհների դեմ պայքար։ Ռոքֆելլերն ու նրա որդին հասկացան, որ միլիարդատիրոջ կարգավիճակը կարող է վտանգավոր լինել իրենց հեղինակության և ազդեցության համար։
Բարեգործություն և ազդեցություն
Ռոքֆելլերներն իրենց հարստությունն օգտագործեցին ոչ միայն անձնական հարստացման համար։ Ջոն Դ. Ռոքֆելլեր ավագը բարեգործությանը նվիրաբերեց 540 միլիոն դոլար, իսկ նրա որդին՝ Ջոն կրտսերը, շարունակեց ավանդույթը՝ աջակցելով համալսարաններին, ազգային պարկերին, թանգարաններին և բժշկական հետազոտություններին։ Այս ներդրումները վերափոխեցին կրթությունը, առողջապահությունը և հասարակական գիտությունները՝ թողնելով տասնամյակների ժառանգություն։
Այսօրվա միլիարդատերերն ու ապագա տրիլիոնատերերը նմանատիպ ազդեցություն ունեն։ Մասկը, Ցուկերբերգը և ուրիշները կարող են վերաձևավորել թվային և տնտեսական լանդշաֆտը, վերահսկել տեղեկատվական հոսքերը և ազդել տեխնոլոգիաների և արհեստական բանականության վրա: Ինչպես Ռոքֆելլերը, նրանք կարող են փոխել աշխարհը ոչ միայն իրենց փողերով, այլև իրենց առաջնահերթություններով, հայացքներով և ռազմավարություններով։
Կարճ ասած, թե ով կդառնա առաջին տրիլիոնատերը և ինչպես կկառավարի իր հարստությունը, կորոշի, թե որքան խորը կփոխի դա հասարակությունը և մեր կյանքն ամբողջությամբ։
